Azerbaycan halkının kadim folkloru ve miteoljisi

Azerbaycan edebiyatının kaynağında zengin ve derin içerikli Azerbaycan folkloru durmaktadır. Mitolojik-sanat dünyagörüşün izleri folklorda ve klasik literatürde şimdi de kendini göstermektedir vermektedir. Azerbaycan mitolojisi Eski Hint, Eski Yunan mitolojisinde kadar sistemli ve komple karakter taşımıyor. Ancak Azerbaycan folklorunqda Azerbaycan mitolojisinin izlerini tespit etmek mümkündür. Bunlar daha çok kosmoqonik ve mevsimsel gibi etnoqonik mitler detaylarını özünde taşımaktadır. İnsan toplumunun ilk formasyon döneminin sanatsal düşünce ürünleri olan bu efsanevi unsurlarda uzayla kaos, yani dünya düzeni ile karışıklık, düzensizlik, dünya düzeninin bu düzensizlikten ortaya çıkması ve aynı ilişkilerin insan toplumunda yansıması kendine yer bulmuştur. Efsanevi bakış açısında insan toplumunda uzay, yani çoğunluk tarafından kabul edilmiş kurallarının koleksiyon esas itibariyle toplumun önde gelen düzenini – aile, ev, insanla doğa arasında karşılıklı anlayış süreçlerini kapsar. Mitolojik bakış açısının farklı unsurları şimdiye kadar folklorun büyü, alkış, beddua, rivayet, dedikodu ve sayaçı töreni ile ilgili metinlerde saklıdır saklanmıştır. Azerbaycan mitolojik metinlerinin çoğunda eski Türk mitolojik düşüncesi önemli motif olarak görür. Bunu ister dünyanın oluşumu ile ilgili olan kosmoqonik miflərdə, ister etnosun kökeni ile ilgili olan etnoqonik miflərdə, gerekse mevsimsel süreçlerle ilgili takvim mitler görmek mümkündür. Mitolojik metinlerin ortaya çıkması ve folklor metinlerinde unsurlar şeklinde korunması ilkel insanın doğaya ve doğa güçlerine bakışı ile yoğun ilgilidir. Söz, eylem ve oyun yoluyla doğa güçlerine etki etmek arzusu ilkel insanda mifoloi metinleri oluşturmak ve ifa etmek ihtiyacı doğurmuştur. Bunların sırasında “Köse-Köse”, “Qodu-Qodu”, “Nevruz”, “Hızır Nebi” ve b. tören türkülerini ve bunları beraberindeki dansları gösterilebilir.

Muradov

Muradov

Blogger

Bir Cevap Yazın